Όταν τα Λόγια Πληγώνουν για Πάντα
Πόσο κακό μπορεί να κάνει μια “κουβέντα” σε ένα παιδί;
Όλοι γνωρίζουμε πόσο βαθιά μπορεί να μας στιγματίσει μια βαριά κουβέντα. Όταν όμως αυτές οι λέξεις λέγονται επανειλημμένα σε ένα παιδί, από τους ανθρώπους που το μεγαλώνουν, δεν είναι απλώς λόγια. Είναι τραύματα. Είναι πληγές που δε φαίνονται, αλλά παραμένουν βαθιά χαραγμένες στην ψυχή.
Τι είναι η λεκτική κακοποίηση;
Η λεκτική κακοποίηση περιλαμβάνει προσβολές, φωνές, ταπεινώσεις, ειρωνείες, απειλές ή διαρκή κριτική προς το παιδί. Δεν χρειάζεται να υπάρχουν χτυπήματα για να πονέσει ένα παιδί.
Οι λέξεις μπορούν να είναι εξίσου, αν όχι πιο, καταστροφικές. Και το πιο δύσκολο κομμάτι είναι ότι συχνά καμουφλάρονται κάτω από τον μανδύα της «πειθαρχίας» ή της «σωστής ανατροφής».
Πόσες φορές ακούμε ακόμα φράσεις όπως: “Αν δεν φωνάξεις, δεν ακούει” ή “Ένα παιδί πρέπει να βάλει μυαλό”. Όμως το παιδί δε μαθαίνει καλύτερα μέσα από τον φόβο. Μαθαίνει όταν νιώθει ασφάλεια. Όταν ξέρει ότι είναι αποδεκτό όπως είναι.
Νέα επιστημονικά δεδομένα
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ Open, τα παιδιά που βιώνουν λεκτική κακοποίηση έχουν 64% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν προβλήματα ψυχικής υγείας ως ενήλικες. Αυτό το ποσοστό είναι υψηλότερο ακόμα και από εκείνο που αφορά τη σωματική κακοποίηση (52%).
Η ίδια μελέτη δείχνει ότι η λεκτική κακοποίηση αυξάνεται στις νεότερες γενιές, με περίπου 1 στα 5 παιδιά να την έχει υποστεί. Είναι καιρός να το δούμε κατάματα.
Πώς αναγνωρίζεις την λεκτική κακοποίηση;
Δεν είναι πάντα κραυγαλέα. Μπορεί να εμφανίζεται και με πιο “ύπουλες” μορφές, όπως:
Συνεχής υποτίμηση: «Μα καλά, τόσο δύσκολο σου είναι;»
Χειριστικές φράσεις: «Αν με αγαπούσες, θα το έκανες»
Ταπείνωση μπροστά σε άλλους
Αδιαφορία ή σιωπηλή απόρριψη (τιμωρία με απομάκρυνση)
Αν ένα παιδί:
- Φοβάται να εκφράσει άποψη
- Έχει συχνές ενοχές ή νιώθει “λίγο”
- Παρουσιάζει χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Υποχωρεί εύκολα μπροστά σε άλλους
Παρουσιάζει άγχος, ντροπαλότητα, κατάθλιψη ή απομόνωση, τότε αξίζει να αναρωτηθούμε: τι έχει ακούσει αυτό το παιδί για τον εαυτό του;
“Μα δεν του φώναξα για κακό”
Πολλοί γονείς δεν αντιλαμβάνονται ότι ο τρόπος που μιλούν έχει τόσο μεγάλη επίδραση. Δεν χρειάζεται να είσαι «κακός» για να πληγώσεις. Χρειάζεται να αναγνωρίσεις πότε ο λόγος σου γίνεται εργαλείο πίεσης ή ντροπής.
Τα παιδιά εσωτερικεύουν τις φωνές των γονιών τους. Και πολλές φορές, αυτές οι φωνές γίνονται ο εσωτερικός τους διάλογος στην ενήλικη ζωή. Ένα παιδί που ακούει συνέχεια “είσαι ανίκανος”, μπορεί να μεγαλώσει και να νιώθει ανάξιο, ακόμα κι όταν πετυχαίνει.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;
1. Σταματώ και σκέφτομαι
Πριν μιλήσω, αναρωτιέμαι: βοηθάει αυτό που θα πω; Θα δυναμώσει ή θα πληγώσει το παιδί;
2. Βάζω όρια με αγάπη
Το «όχι» και τα όρια δεν χρειάζεται να είναι σκληρά. Μπορούν να μπουν με ηρεμία και σαφήνεια.
3. Ζητώ συγγνώμη όταν ξεφεύγω
Το παιδί μαθαίνει μέσα από το παράδειγμα. Όταν ζητάς συγγνώμη, του δείχνεις ότι όλοι κάνουν λάθη, αλλά μπορούν να διορθωθούν.
4. Δίνω χώρο στο παιδί να μιλήσει
Αντί να επιβάλλομαι, ρωτώ: «Τι σε δυσκόλεψε;», «Πώς ένιωσες;»
5. Παρατηρώ τον εαυτό μου
Πολλές φορές οι φωνές και οι σκληρές κουβέντες δεν απευθύνονται στο παιδί, αλλά είναι η εκτόνωση της δικής μας πίεσης. Το να αναγνωρίσω τη δική μου κόπωση ή θυμό είναι βήμα αυτοφροντίδας και προστασίας του παιδιού.
Η θεραπευτική δύναμη της αγάπης
Η κακοποίηση δεν ορίζεται από την πρόθεση αλλά από το αποτέλεσμα. Ακόμη κι αν εσύ δεν ήθελες να πληγώσεις, αν το παιδί πληγώθηκε, χρειάζεται αποκατάσταση. Και αυτή ξεκινάει από την ενσυναίσθηση, τη συγγνώμη, την επαφή. Κάθε μέρα είναι μια νέα ευκαιρία για να γίνεις ο ασφαλής χώρος του παιδιού σου. Να το δεις, να το ακούσεις, να του μιλήσεις με λόγια που θα του μείνουν σαν στήριγμα – όχι σαν βάρος.
Αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές και νιώθεις ενοχή ή φόβο μήπως έχεις φερθεί με τρόπο που πλήγωσε το παιδί σου, δεν είσαι μόνος/η. Όλοι κάνουμε λάθη. Σημασία έχει να τα βλέπουμε, να τα παραδεχόμαστε και να αλλάξουμε πορεία. Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα της θεραπείας – τόσο για εμάς όσο και για τα παιδιά μας. Η αλλαγή δεν απαιτεί τελειότητα. Απαιτεί πρόθεση, επίγνωση και καθημερινές μικρές πράξεις αγάπης.
Αν θέλεις να διαβάσεις περισσότερα και να πάρεις πρακτικά εργαλεία για το πώς να υποστηρίξεις το παιδί σου, κατέβασε δωρεάν τον οδηγό μου: «Μικρές Λέξεις, Μεγάλες Πληγές».
[ΠΑΤΑ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΕΒΑΣΕΙΣ ΔΩΡΕΑΝ ΤΟ eBook]
Με φροντίδα,
©Νικολέττα Σεφέρου, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Δες τα νέα μας άρθρα και ενημερώσου για περισσότερα tips, έρευνες και νέα εδώ :
